mai-27 Perretxikoak bexamel kremaz

 

LATAKO ANTXOA,

eta, gainera,

ETXEKOA

Antxoaren kanpaina aspaldi hasia dugu eta, behin baino gehiagotan aipatu izan dugu denok kalean latako antxoaren prezio gastronomiko-astronomikoaren zergatia, kalitate etaprezioaaren arteko erlazioarena bezala. Honetan ere, plazerrari uko egin gabe, kontsumismoari aurre egin diezaiogun, antxoaren kontserba lanetan hasiko gara gaur.

Antxoa-mota hau egun luxuzko jakia denez, horrixe helduko diogu  kontserbaren lanketan: erdipurdiko alerik ez, gatz larri ona, garbitasuna, arreta, olio ona… faktore horiek guztiak ezinbestekoak baitira kalitate oneko produktua erdiesteko. Jende askok dio “eskabetxerako” antxoak ez duela inondik ere etxekoaren maila, gradua. Formula ona biltzen eta praktikan jartzen saiatuko gara, beraz.

Maiatz-ekaineko antxoa da honetarako egokia, aukeran, bikain eta mardula. Aurten, gainera, oso moduan dago, anisakisen iragarpen traketsa medio. Gatzetan sartuz gero, ordea, ez anisakis, ez patxaransakis.  Hamar kilo antxoa ongi dago, hasteko (gutxiago ere bai). Eskuratu hamar bat kilo gatz larri; lortu antxoak eta gatza kabitzeko moduko poto, kankarta edo antzekoak, egur edo plastikozkoak.

Lehen-lehenik garbitu ontzia gupidarik gabe, lixiba eta guzti: jana denbora askoan edukiko duzula ahantzi gabe, nahiz gatzak dena akabatzen duen. Jarri hondoan hatz baten lodierako gatz-geruza eta garaztatu ur-pittin batez, asko gabe.

Bigarrenik, kendu antxoari burua bakarrik, erraiak utzita. Kendu ahala, antolatu aleak gatz gainean, elkarren ondoan, txukun, kurioso. Geruza osatutakoan, eman gatza berriz eta zanpatu: beste horrenbesteko geruza osatu eta segi aurrera. Azkenean, gainaldean eman gatz gehiago. Jarri edo egin ezazu neurrirako estalkia, lurrezko kaxuela zartatuaz, egur puskez, buztinez edo beste zerbaitez baliatuta, bildu estalkia plastikotan (ez usteltzeko) eta itxi. Hartu kankarta edo poto hau(ek) eta eraman nornahiren sudurretatik urruti-urrutira. Hoberena, bizilagun, beror eta argirik gabeko toki lasaian uztea. Koinatuaren garajea edo izebaren terraza, adibidez.

Hasieran, egunero bisita egin eta ontziko ura xukatu beharko dugu, harraskara, komunera edo. Astebete pasata, gerra gutxiago emango du.

Donostiako estropadek ematen diote amaiera uda parteari Euskal Herrian.

Udazkeneko pertsiana irekita, beraz, (hiru-lau hilabete aski izaten du; hortik aurrera, larregi gazitu eta lehortuko da), harraska handia, xorrota, zakarrontzia eta pazientzia hartuta, ontzia husten hasiko gara, ahastu gabe. Egunero ilada bat edo. Hasteko, nahikoa. Amaitutakoan estali, beti.

Hartu limoi bat eta eduki eskura.

Kendu estalkia eta gaineko gatza. Kendu lehenik antxoei gatz gehiena banan-banan,  iturriko ur freskoaren laguntzaz. Sartu hatza eta bultzatu, errai edo tripak erauzteko. Pasa ale guztiak uretatik, gupidarik gabe baina kontu handiz. Gatza txertatua dauka antxoak oraindik: kendu horiek eta ezkatak. Utzi aldamenean azpil edo erretilu batean, aldapan, garbitutakoak bertan xuka daitezen.

Harraskakoa egiteko ezpartzu sintetiko berde horietako bat etxean bertan lapurtu edo kalean erosiko dugu.

Alea garbirik, mahaian egurtxo bat ezarrita, ezpartzu horrekin igurtziko dugu arraina, arretaz, urratu gabe.

Ondoren, bitan banatuko dugu: hatz potolo eta erakuslearen artean estutu eta aurrekoz atzera irekiko dugu, luzeran. Kendu hezur nagusia, bizkarreko bizarrak eta, sukaldeko papera hartuta, garbitu sabel aldeko kondarrak. Eman errepasotxoa: kendu bizarrak (bular aldeko hezurñoak) eta, labana txiki bat hartuta, txukundu xerra, piltzarrak-eta, moztuta.

Ez damutu denbora asko inbertitze horrekin, hauxe baituzu lagunen aurrean prestigioa irabazteko tresna eraginkorrenetako bat.

Horrela, bi xerra erregular, garbi, eder… baina gazi ditugu antxoa bakoitzetik.

Izan ausart eta objektibo: dastatu xerra pusketa bat eta erabaki gatz puntu egokian dagoen edo gaziegi dagoen. Bigarrena bada, pasa xerrak ur hotzetatik, hatzekin igurtziz. Utzi erretilua aldapan, etc., etc.

Probatu berriro. Ze tankera ematen diozu orain?

Atera orri bat paper (sukaldekoa) eta antolatu antxoa xerrak elkarren ondoan, batetik bestera milimetro bare bateko tartea utzita. Tapatu beste orri batekin. Zanpatu. Irauli “bokata” hori eta kendu azpiko papera. Zakarrontzira. Ipini paper berria, zanpatu eta aldatu papera, etc. Ura galdu arte (ongi lehortzen ez bada, usteldu egin daiteke).

Honela prozesatutakoak hartu eta, hozkailuan gau osoa gutxienez igaro ondoren (gogorxeago geratzen dira hotzetan, maneiagarriagoak), eraman mahaira.

Azkenean, aukeratu flasko txikiak: bat, ilada bakoitzeko. Txikiak: opariak egiteko ere, hobe da bi ontzi ematea bakarra baino. Eta, hanka sartzekotan, kopuru handiegia honda ez dakigun, bidebatez. Flaskoan ez ditugu xerrak estu-estu sartuko, oliotan gozatu egiten baita antxoa: fintzen bukatu behar du oraindik. Ahogozo horretara iritsi behar du, oraindik, oliotan hilabetea behintzat emanik.

Negua joandakoan, gorde txarroak hozkailuaren ilun, geldi, hotz eta lehorrean, prozesua eten dadin. Kontserba esan dugu baina “erdi-kontserba” zehaztu beharko genuke, flaskoan antxoak garatzen, heltzen  segitzen baitu.

Honelako antxoa batzuen truk senarra, arima edo alferrikako beste zerbait emango dizute.

 

27. maiatza 2014 by edortagirre
Categories: Sailkatu gabea | Leave a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *


Tresna-barrara saltatu