mai-30 Barazkiak frijitzeko tenpura

 

Ez horak zahia yan, ez olloer utzi: ez zakurrak zahia (gariaren azala) jan, ez oiloei jaten utzi. Ez jan, ez jaten utzi ere.

 

 

PLATUXA

(Platichthys flesus, Pleuronectes platessa); es: platija, solla; fr: plie, carrelet, flet; en: plaice, flounder. Arrain honen euskal izena erromantzetik ekarri dugu (platus, zapala; platicula, zapaltxoa).

Hondar, lohi eta legarrezko hondoetatik gertu, zolarekin mimetizaturik, edo bertan ehortzirik bizi diren arrain zapalak dira bi platuxak, oso berdintsuak (maiz, bata bestearekin nahasten dira). Igerian alboka egiten dute, arrain zapal  (oilar, erreboilo, halibut) gehienek bezala, ur fresko samarretan (8 – 10ºC). Ezkata gutxikoak (txiki-txikiak, gainera), edo ezkatarik gabekoak dira.
Arrandegian fresko eta, berariazko saltokian, izozturik, ez da faltako platuxa urte osoan ere, modu-moduko prezioan, gainera.
Mamia kalitate ertainekoa da, gastronomiaren ikusmoldetik: zuria eta, hein batean, trinkoa, baina ez du aparteko mailarik. Beraz, frijituta, plantxan, meunière estiloan eta antzera kuzinatzen da, maiz gaixoei, haurrei eta edadeko jendeari emateko, digestio errazekoa baita. Bestela, saltsa arin baten laguntzak ez dio kalte egingo.
Elikaduraren ikuspegitik bi platuxa bereizten ditugu gur arteean:
– platuxa latza, bilaua (Platichthys flesus); es: platija; fr: flet (commun); en: flounder.
– platuxa leuna, xabaloia (Pleuronectes platessa); es: solla; fr: carrelet, plie; en: (european) plaice.

 

TENPURA

Etimologikoki, hizkuntza erromanikoren bateko tempora edo tempero hitzetik datoz termino eta kontzeptu globalizatu hauek.

Japoniar sukaldaritza tradizionalean klasikoa da misiolari jesuita portugesek XVI. mendean sartu zuten peixinhos da horta edo barazkiko arraintxo portugaldarren imitazioa da, hots: berdura (azenario, tipula, baratxuri zain, alberjinia, piper, xixo, perrexil zain, arabarba, patata…), arrain, haragi, hegazti eta itsaski pusketak arrautza gorringo, irin eta urez osaturiko orean bildu eta, eskuarki, sesamo olioan (bestela oliba olioan) azkar frijitzeko modu ezaguna da tenpura.

Oreak mehe, jariakor, samar egon behar du, izotzezko oinarri baten gainean, hotz-hotza; olioak, 180ºC-tan. Pusketak txikia, ahamenaren tamainakoa, behar du izan (Ekialde Urrunean zotzekin heltzen baitzaio jakiari), eta pare bat minutuz bakarrik frijituko da olio bero-beroan.

Tenperatura kontraste horri esker, frijitzea azkar eta akats gabea da: piezaren azalean berehala osatuko den geruza horrek galaraziko dio oliorik xurgatzea. Horrela, koloretsu, zaporetsu eta, salbuespena bada ere, arin gertatuko zaizkio frijituki hauek kontsumitzaileari.

30. maiatza 2014 by edortagirre
Categories: Sailkatu gabea | Leave a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *


Tresna-barrara saltatu